Salih Urallı (1908-1984)

Nü

D Grubu’na sonradan katılan Salih Urallı, Sanayi-i Nefise Mektebi`nde bir süre Namık İsmail atölyesinde çalıştıktan sonra 1931’de Paris’e giderek Andre Lhote ve Fernand Leger atölyesine devam etmiştir.Çalışmalarının ilk yıllarında Picasso’nun   etkisi altında hayli başarılı ve yarını için umut veren figürlü kompozisyonlar yaptığı halde uzun süre D Grubu sergilerine katılmamıştır.Kübist-in acı  anlayı la  gerçekleştirdiği figür ve nesnelerin soyutlamasına yönelik çalışmalarıyla bilinen Salih Urallı, D Grubu’nun 1939’daki sergisine resim vererek katılmış, sürekli olmamakla birlikte Grubun diğer sergilerine de katılmıştır.

1941’de Halk Partisi tarafından yurt gezileri kapsamında Manisa’ya gönderilmiş daha  sonra  Ankara  İsmet  Paşa  Enstitüsü’nde  resim  öğretmenliği yapmıştır.

Resim Turkishpaintings.com'dan alınmıştır.

Modern Türk Resmi:Sabri Berkel

Otoportre

SABRİ BERKEL:OTOBİYOGRAFİ 1907 Üsküp’te (bugün Makedonya ) doğdu. 1927 Üsküp Sırp-Fransız okulunu (Ecole Franco-Serbe) bitirdi. 1927-28 Belgrad Güzel Sanatlar Okulu’nun (Umetnicka Skola) hazırlık bölümünden diploma aldı. 1929-35 Floransa Güzel Sanatlar Akademisi’nde (Regia Accademia di Belle Arti ) Felice Carena’nın atölyesinde çalıştı.Burada iki yıl fresk ve gravür etüt ederek Akademiyi bitirdi. 1935 Türkiye ‘ye geldi. 1936 Ankara İsmet Paşa Kız Enstitüsü resim öğretmenliğine atandı, iki yıl bu görevde kaldı. 1938 İstanbul Erkek Terzi Okulu ile Sultan Ahmet Kız Sanat Okulu’nda resim öğretmeni olarak çalıştı. 1939 Leopold Levy nin isteği üzerine güzel sanatlar akademisi gravür atölyesi asistanlığına atandı. Güzel sanatlar dergisinin 1. sayısında gravür hakkında bir yazısı ve üç gravürü yayınlandı. 1947 Milli eğitim bakanlığınca ‘’lüks kitap’’ basan basımevlerinde araştırma ve inceleme yapmak için Paris’ e gönderildi.Kitap uzmanı ve esteti J.G. Daragnes in atölyesinde etütler ve Andre Lhote atölyesinde Lhote un resim düzeltme günlerini izledi. 1948 İngiltere, İtalya ve ispanya’da araştırma gezileri yaptı.Paris dönüşü şiddetli renk lekeleri ile peyzaj ve natürmortlara yöneldi. 1949-50 Sanatçı kübizm sonrası anlayışla natürmortlar oluşturdu. 1949-74 Güzel sanatlar akademisi dekoratif sanatlar bölümü galeri öğretmenliği görevini yürüttü. 1951 Kubbeler 1,2 ve kedi adlı yapıtlarıyla soyut resme başladı(soyut geometrik arabeskler). 1952 Yoğurtçu ,simitçi , Mimar Sinan adlı yapıtlarını gerçekleştirdi. 1953 İstanbul filarmoni Derneği’ndeki üçüncü kişisel sergisinde kübizm sonrası natürmortları ile birlikte soyut geometrik kompozisyonları sergiledi. 1954 Yapı ve kredi bankasının düzenlediği ve uluslararası sanat eleştirmenlerinin (Paul Fierens,Lionello Venturi, Herbert Read ) jüri üyeliğini yaptığı ‘istihsal’ adlı ödüllü sergiye egede tütün adlı yapıtıyla katıldı. 1955 Kaligrafik düzenlemelere yöneldi. 1956 28.Uluslararası Venedik Bienali’nde Türkiye bölümü sergi komiseri olarak görevlendirildi ve yapıtlarıyla da Bienal’e katıldı. 1957 Sanatçı kaligrafiye bağlı lekelerle düzenlemelere girdi(1. Dönem). 4.Uluslararası Sao Paolo Bienali ne katıldı sergi komiserliğiyle görevlendirildi. 1958 29. Venedik Bienali nde yapıtlarını sergiledi. Brüksel uluslar arası sergisi Türk pavyonunun restoranına dekoratif panolar hazırladı. 1961 22. Devlet resim heykel sergisinde kompozisyon no. 1 adlı yapıtıyla ödül kazandı. 1962 Jest’e bağlı lekelerle düzenlemelere girdi (2. dönem) 31. Venedik bienaline katıldı.aynı zamanda Türkiye sergi komiserliği görevini yaptı. 1965-69 İstanbul devlet güzel sanatlar akademisi yüksek resim bölümü başkanlığına atandı. 1969 10. Uluslararası Sao Paolo Bienali Türkiye bölümü sergi komiserliği ile görevlendirildi. 1971 Lizbon büyükelçiliği binasına seramik pano uyguladı. Sanatçı bundan böyle geometrik soyut resme yöneldi ve çeşitli sentezlere girişti. 1977 İstanbul resim heykel müzesi müdürlüğüne atandı. Devlet güzel sanatlar akademisinden emekli oldu. 1979 Hollanda hükümetinin davetlisi olarak Hollanda’ya gitti.Sanat enstitüsü ve akademilerinde kapsamlı bir tetkik gezisi yaptı. 1980 Uesyo da profesör olarak sürdürdüğü görevinden ayrıldı. 1981 İstanbul istasyon sanat evinde ders vermeye başladı. Dekorasyon dergisi 3. Altın palet resim yarışmasında yılın sanatçısı ödülünü aldı. 1984 Rönesanstan günümüze adıyla kendi portresini yapan dünyadaki önemli sanatçılardan bir koleksiyon oluşturan Floransa’daki Uffizi Müzesi, Sabri Berkel den de bir otoportre alarak bu bölüme kattı. Garanti bankası sanat galerisinde gerçekleştirdiği kişisel sergi sırasında sanatçıya kültür ve turizm bakanlığı onur ödülü verildi. 1989 Arçelik A.Ş tarafından Atatürk Kültür Merkezinde sanatçının bütün sanat hayatını kapsayan ‘’Retrospektif sergisi’’ açıldı. Bu nedenle sanatçı üzerine kapsamlı bir kitap basıldı. 1977 den itibaren çalışmalarını İstanbul resim ve heykel müzesinde kendine ayrılan atölyede sürdürmektedir. ‘’Devlet sanatçısı’’ unvanını aldı. 1993 İstanbul’da öldü. 


KAYNAKÇA Sabri Berkel-----YAPI KREDİ YAYINLARI www.lebriz.com.tr
Mehmet Kahraman

Naif Bir Sanatçı :FAHİR AKSOY

FAHİR AKSOY 1916 yılında İstanbul da doğdu.Fevziye ve Edirne liselerinde ,High School ve Göztepe Amerikan kolejinde eğitim ve öğrenim gördü. Yaşama gazetecilikle başladı (1935).Vakit ve Edirne Postası gazetelerinde ilk yazıları yayınlandı.Sonra bir çok gazete ve dergide sanat konularında , hikaye ,inceleme,kronik,eleştiri ve röportaj dallarında muhabirlik ve yazarlık yaptı. 1947 de siyasi bir gazete, 1974 de kültür ve sanat konularını içeren ‘’Köken’’ adındaki bir dergi yayınladı. Halk sanatı, Mevlevi sanatı,Bektaşi sanatı üzerine televizyon için üç filmin metnini yazdı ve danışmanlığını yaptı.16.yüzyılda yaşamış ve çok yönlü bir sanatçı olan Matrakçı Nasuh ‘un iki yazmasındaki minyatürlerden renkli belgesel iki film yaptı. Türkiye ‘de 40 il ve ilçede ,Almanya Fransa,İsviçre ‘de kişisel sergiler düzenledi.Bulgaristan ve İsveç ‘te karma sergilere katıldı.Sanat üzerine yazmış olduğu dört kitap bulunmaktadır.Bunlar Sanatta Batı Öykünmeciliği ve Üç Yazarla Tartışma , Türk Resminde Değişme ve Yenileşme,Hacıbektaş Veli ve Sanata Yaklaşımı ,Naif Sanat ve Türk Naifleri ‘dir.Sanatsal yaşamı boyunca naif sanatın varolma biçimin anlatmak için uğraşmıştır.Sanat eğitimi almamış bir sanatçıdır.Ferid Edgü Yeni Edebiyat dergisinde Fahir Aksoy için yazmış olduğu bir yazıdan bir paragrafta: ‘Naif resmi özel olarak seçmemiştir.Onun söylemek, anlatmak ‘’derdini dökmek’’ ihtiyacını karşılayan, ona kendi dışa vurmada en geniş olanağı veren resim sanatı olduğu için resim yapmaktadır.Hiçbir önyargısı olmadığı için bu alanda herkesten daha çok özgürdür o..Fahir Aksoy işte bu özgürlüğünü kullanıyor.Ve ulusun bütün anonim sanatçılarıyla Anadolu’nun kahvelerini bezeyen taş baskılarıyla, dinsel resimlerle , ilkel resimlerle, buluşması, onları yeniden yorumlaması, onlardan yola çıkarak yeni yaratışlarda bulunması dış dünyayı yorumlaması bu özgürlük içinde oluşuyor,bu özgürlük içinde pişiyor , bu özgürlük içinde kotarılıyor. Sonunda ortaya koyduğu eserler nice bilginlerin , nice ustalıkların eserlerini böylece aşıyor…’’ Sanatçı sanat üzerine daha önce bahsettiğimiz gibi yazmış olduğu kitaplarından sonra Kürdün Meyhanesi adlı kitabı yazdı.Bu eserde Ankara’ da 1944-1960 arası, yanan Milli Eğitim Bakanlığı'na çok yakın bir restoran-meyhane olan 'Yeni Hayat Lokantası' (sahibinin Kürt oluşundan dolayı Kürdün Meyhanesi diye anılıyor) adında bir mekânda oluşan ilginç olaylar ve kişilerle ilgili anıları anlatıyor. Sanatçı İzmir de kurmuş olduğu Köken adındaki sanat galerisini yönetti.(1982-1989) Daha sonra sanatçı İzmir den ayrılıp Foça ya yerleşti ordan da Erdek e …Yaşamı oyunca göçebe bir kimlik ile yaşamış olan sanatçı belli bir coğrafyada uzun süre kalmadı.Devamlı bir hareketlilik hakim hayatında .Bu hareketlilik en son Balıkesir’in Erdek ilçesinde tedavi gördüğü hastanede 92 yaşında son buldu.Naif resmin ustası Fahir Aksoy’un cenazesi Erdek şehir mezarlığında toprağa verildi. 


KAYNAKÇA 
Naif Sanatlar ve Türk Naifleri---------Fahir AKSOY Ahh Fahir ahh-----------Adalet AĞAOĞLU (Radikal gazetesi kültür sanat) Yeni Edebiyat Dergisi :Resimler:Kasaba –İnanç------Ferid EDGÜ